Σε ξέφρενους πανηγυρισμούς ξέσπασαν χιλιάδες Σέρβοι μετά την εκλογική επικράτηση του φοιτητικού κινήματος. Η «Φοιτητική Λίστα» εξασφαλίζει αυτοδυναμία, αφήνοντας πίσω της τον συνασπισμό του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση στέλνει μήνυμα στήριξης στη νέα πολιτική πραγματικότητα.
Σε μια νέα πολιτική εποχή φαίνεται να εισέρχεται η Σερβία, μετά τη σαρωτική νίκη της «Φοιτητικής Λίστας» στις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου. Το αποτέλεσμα έχει προκαλέσει κύμα ενθουσιασμού σε ολόκληρη τη χώρα, με χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους, πανηγυρίζοντας μια ανατροπή που αλλάζει ριζικά τις πολιτικές ισορροπίες.
Το Βελιγράδι βρίσκεται στο επίκεντρο των εορτασμών. Η πλατεία Σλάβια, που τα τελευταία δύο χρόνια αποτέλεσε σημείο αναφοράς των φοιτητικών κινητοποιήσεων, έχει μετατραπεί σε μια απέραντη συγκέντρωση πανηγυρισμών. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες, κρατώντας σερβικές σημαίες, φωνάζουν συνθήματα υπέρ της νίκης και της ελευθερίας.
Ένταση έξω από το προεδρικό μέγαρο
Οι πανηγυρισμοί συνοδεύτηκαν και από επεισόδια στο κέντρο της σερβικής πρωτεύουσας. Ομάδες πολιτών εισήλθαν στον χώρο μπροστά από το προεδρικό μέγαρο, όπου επί 16 μήνες είχαν εγκατασταθεί υποστηρικτές του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Οι συγκεντρωμένοι απομάκρυναν μεταλλικά κιγκλιδώματα, ξήλωσαν σκηνές και έβαλαν φωτιά σε μία από αυτές. Παρά την παρουσία ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων, δεν υπήρξε επέμβαση, ενώ οι αστυνομικοί αποχώρησαν από το κέντρο λίγο πριν από τα μεσάνυχτα.
Ανάλογο κλίμα επικράτησε και στο Νόβι Σαντ, όπου οι εορτασμοί συνεχίστηκαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Εκεί, ακτιβιστές του φοιτητικού κινήματος κατέβασαν από κεντρικό κτίριο ένα τεράστιο πανό με την εικόνα του καταδικασμένου σε δεύτερο βαθμό για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας Βόισλαβ Σέσελι, το οποίο έφερε το σύνθημα «Πατρίδα μας η Σερβία – Μητέρα μας η Ρωσία».
Αυτοδυναμία για τους φοιτητές – Βαρύ πλήγμα για τον Βούτσιτς
Η εκλογική επικράτηση της «Φοιτητικής Λίστας» αποτυπώνεται στα στοιχεία που αποδίδονται στην εταιρεία IPSOS, με καταμετρημένο το 96% των ψηφοδελτίων.
Ο συνδυασμός «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!» συγκεντρώνει ποσοστό 52,9%, εξασφαλίζοντας 140 από τις 250 έδρες της σερβικής Βουλής και αποκτώντας τη δυνατότητα σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Αντίθετα, ο συνασπισμός «Ενωμένη Σερβία – Αλεξάνταρ Βούτσιτς» περιορίζεται στο 38,8% και στις 104 κοινοβουλευτικές έδρες, καταγράφοντας μια σημαντική πολιτική ήττα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αποτυχία του Σοσιαλιστικού Κόμματος Σερβίας να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Το κόμμα που ίδρυσε ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς μένει, σύμφωνα με τα συγκεκριμένα στοιχεία, για πρώτη φορά εκτός Βουλής.
Τα υπόλοιπα κόμματα δεν κατάφεραν να υπερβούν το εκλογικό όριο του 3%, ενώ κοινοβουλευτική παρουσία εξασφαλίζουν εκπρόσωποι εθνικών μειονοτήτων.
«Ο λαός νίκησε τον φόβο»
Με φόντο τους μαζικούς πανηγυρισμούς, οι εκπρόσωποι του φοιτητικού κινήματος επιχείρησαν να στείλουν μήνυμα ψυχραιμίας και ενότητας, καλώντας τους υποστηρικτές τους να αποφύγουν τις εντάσεις και να μην παρασυρθούν από πιθανές προκλήσεις.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στην έδρα του κινήματος, ο ακαδημαϊκός Ράντομιρ Σταϊτσιτς χαρακτήρισε το αποτέλεσμα νίκη των πολιτών απέναντι στον φόβο.
«Σήμερα ο λαός νίκησε τον φόβο και κέρδισε την ελευθερία του. Οι πολίτες διεκδίκησαν και κέρδισαν το δικαίωμα να είναι όλοι ισότιμοι απέναντι στον νόμο», δήλωσε.
Η τοποθέτησή του αποτυπώνει το πολιτικό μήνυμα που επιδιώκει να εκπέμψει η «Φοιτητική Λίστα», προτάσσοντας την ισονομία, τη δημοκρατική λογοδοσία και την ενίσχυση των θεσμών.
Βρυξέλλες: Μήνυμα στήριξης και ευρωπαϊκή προοπτική
Η εκλογική ανατροπή προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χαιρετίζει την επικράτηση του φοιτητικού κινήματος.
Σε κοινή δήλωσή τους, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνεχάρησαν τη «Φοιτητική Λίστα», εκφράζοντας την ετοιμότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να στηρίξουν τη Σερβία στην ενταξιακή της πορεία.
Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στήριξης βρίσκονται οι μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου, η ελευθερία του Τύπου, η αντιμετώπιση της διαφθοράς και η ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαία Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος έκανε λόγο για μια νέα αρχή στις σχέσεις Βελιγραδίου και Βρυξελλών.
«Μπορεί να ξεκινήσει ένα νέο κεφάλαιο για τη Σερβία. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε μαζί», ανέφερε σε γραπτή δήλωσή της.
Η επόμενη ημέρα και το μεγάλο στοίχημα της αλλαγής
Η επικράτηση της «Φοιτητικής Λίστας» σηματοδοτεί, σύμφωνα με την εικόνα που διαμορφώνουν τα εκλογικά αποτελέσματα, μια βαθιά αλλαγή στο πολιτικό τοπίο της Σερβίας.
Το φοιτητικό κίνημα, που επί δύο χρόνια βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων, καλείται πλέον να περάσει από τη διαμαρτυρία στη διακυβέρνηση.
Η συγκρότηση κυβέρνησης, η διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και ο επαναπροσδιορισμός των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν μερικές από τις μεγάλες προκλήσεις της επόμενης ημέρας.
Για τους χιλιάδες πολίτες που εξακολουθούν να πανηγυρίζουν στους δρόμους της Σερβίας, πάντως, το μήνυμα της κάλπης είναι ήδη σαφές: η απαίτηση για πολιτική αλλαγή μετατράπηκε σε εκλογική πλειοψηφία.