Η δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βρίσκεται πλέον ψηλά στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ελλάδα να τάσσεται υπέρ κοινών κανόνων που θα εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη-μέλη.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο του άτυπου υπουργικού δείπνου που διοργάνωσε στο Δουβλίνο η Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, με την Ελλάδα να εκπροσωπείται από τον Γενικό Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρη Κιρμικίρογλου.
Κεντρικό αντικείμενο της συζήτησης αποτέλεσε η έκθεση της Ειδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την Ασφάλεια των Παιδιών στο Διαδίκτυο, η οποία είχε συγκροτηθεί από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
«Ψηφιακή ενηλικίωση» στα 15
Στην παρέμβασή του, ο κ. Κιρμικίρογλου επανέφερε την ελληνική πρόταση για τη θέσπιση ενός κοινού ευρωπαϊκού ορίου «ψηφιακής ενηλικίωσης» στα 15 έτη, συνοδευόμενου από υποχρεωτική και αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι διαφορετικοί κανόνες από χώρα σε χώρα δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά ένα πρόβλημα που αφορά πλατφόρμες με πανευρωπαϊκή και παγκόσμια παρουσία.
«Χρειαζόμαστε μία ευρωπαϊκή προσέγγιση, όχι είκοσι επτά εθνικές λύσεις», τόνισε ο Γενικός Γραμματέας, ζητώντας παράλληλα έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό ελέγχου και ουσιαστικών κυρώσεων.
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, η Ελλάδα προσανατολίζεται στην εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027εθνικού περιορισμού στην πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ συμμετέχει και στις πιλοτικές χώρες του ευρωπαϊκού μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας.
Στο στόχαστρο ο εθιστικός σχεδιασμός
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο πόσο χρονών πρέπει να είναι ένα παιδί για να αποκτήσει πρόσβαση στα social media. Στο επίκεντρο μπαίνει πλέον και ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένες οι ίδιες οι πλατφόρμες.
Ατελείωτο scrolling, αυτόματη αναπαραγωγή περιεχομένου, συνεχείς ειδοποιήσεις και αλγόριθμοι προτάσεων θεωρούνται χαρακτηριστικά που μπορούν να παρατείνουν σημαντικά τον χρόνο παραμονής ενός ανηλίκου μπροστά στην οθόνη.
Ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου υποστήριξε ότι τέτοιες λειτουργίες θα πρέπει να είναι εξ ορισμού απενεργοποιημένες για τους ανήλικους χρήστες, σημειώνοντας πως «η αυτοδήλωση ηλικίας δεν λειτουργεί».
Παράλληλα αναφέρθηκε στο ελληνικό Kids Wallet, μέσω του οποίου προβλέπεται η δυνατότητα επαλήθευσης της ηλικίας και εφαρμογής γονικών περιορισμών.
Όχι μόνο απαγορεύσεις
Η ελληνική θέση, πάντως, δεν εξαντλείται στους περιορισμούς. Ο Γενικός Γραμματέας επισήμανε ότι η προστασία των παιδιών απαιτεί παράλληλα ψηφιακή παιδεία, κριτική σκέψη και γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης.
«Η ρύθμιση δεν μπορεί να είναι η μοναδική απάντηση», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι στον διάλογο πρέπει να συμμετέχουν τα ίδια τα παιδιά, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί.
Στόχος, όπως είπε, θα πρέπει να είναι ένα νέο «ευρωπαϊκό κοινωνικό συμβόλαιο» για τα παιδιά στο διαδίκτυο, ώστε η προστασία τους να μη στηρίζεται αποκλειστικά σε απαγορεύσεις, αλλά και στην εκπαίδευσή τους για μια ασφαλέστερη και περισσότερο συνειδητή χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας.
Στο περιθώριο των εργασιών στο Δουβλίνο, ο Δημήτρης Κιρμικίρογλου είχε επαφές με τις αντιπροσωπείες της Γαλλίας και της Γερμανίας, με τις συζητήσεις να επικεντρώνονται στον συντονισμό για την «ψηφιακή ενηλικίωση» και την επαλήθευση ηλικίας.
Η μεγάλη συζήτηση στην Ευρώπη έχει πλέον ανοίξει: όχι μόνο για το πότε πρέπει ένα παιδί να μπαίνει στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και για το πόσο ασφαλές πρέπει να είναι το ψηφιακό περιβάλλον που το περιμένει όταν μπει.