Σε τροχιά ριζικών αλλαγών η ομοσπονδιακή δημόσια διοίκηση – Ντόναλντ Τραμπ και Ανώτατο Δικαστήριο ανοίγουν νέο κεφάλαιο πολιτικής σύγκρουσης
Με μια απόφαση-σταθμό, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ άνοιξε τον δρόμο για χιλιάδες απολύσεις σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες, δικαιώνοντας την κυβέρνηση Τραμπ σε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες πολιτικές της επιλογές. Η εξέλιξη έρχεται λίγους μόλις μήνες μετά την επιστροφή του Ρεπουμπλικανού προέδρου στον Λευκό Οίκο και προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις.
Η απόφαση ήρε την αναστολή που είχε επιβάλει πρωτοδίκως δικαστήριο στην Καλιφόρνια, το οποίο τον περασμένο Μάιο είχε μπλοκάρει προσωρινά τις σχεδιαζόμενες μαζικές απολύσεις, επικαλούμενο τη θεσμική ανάγκη για έγκριση από το Κογκρέσο.
Στην κόψη του ξυραφιού χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι
Η δικαστική απόφαση δεν σημαίνει άμεση εφαρμογή των σχεδίων, αλλά ανοίγει την πόρτα για την υλοποίησή τους. Ειδικότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο επικεντρώθηκε σε εκτελεστικό διάταγμα της 11ης Φεβρουαρίου, με το οποίο ο Τραμπ ζητούσε από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να εκπονήσουν πλάνα αναδιοργάνωσης και μείωσης προσωπικού, πάντα «σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία».
Η δικάστρια Σόνια Σοτομαγιόρ, αν και ανήκει στην πλειοψηφία που ενέκρινε την άρση της αναστολής, διευκρίνισε πως η απόφαση δεν εξετάζει την ουσία των απολύσεων, παρά μόνο το εάν το συγκεκριμένο διάταγμα μπορεί να εφαρμοστεί σε αυτό το στάδιο.
Σφοδρές αντιδράσεις από τη μειοψηφία του δικαστηρίου
Η προοδευτική δικάστρια Κετάντζι Μπράουν εξέφρασε έντονη διαφωνία με την απόφαση, κάνοντας λόγο για παραβίαση της ισορροπίας εξουσιών:
«Το δικαστήριο επιλέγει να παρέμβει άκαιρα και ουσιαστικά επιτρέπει στον πρόεδρο να “ξηλώσει” τον δημόσιο τομέα πριν καν ολοκληρωθεί η νομική διαδικασία», σημείωσε με σαφώς επικριτικό τόνο.
Κατά την ίδια, ο πρόεδρος δεν μπορεί να μετασχηματίσει μονομερώς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση χωρίς τη συναίνεση του Κογκρέσου.
Πολιτικός σχεδιασμός με φόντο τον δημόσιο τομέα
Οι απολύσεις εντάσσονται στο ευρύτερο πλάνο περιορισμού του κράτους και περικοπής των ομοσπονδιακών δαπανών που έχει εξαγγείλει ο Ντόναλντ Τραμπ. Μάλιστα, τα πρώτα σχετικά διατάγματα εκδόθηκαν ήδη από τον Ιανουάριο, αμέσως μετά την ανάληψη της νέας του θητείας.
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με δημοσιεύματα, πρωταγωνιστούσε επιτροπή στρατηγικού σχεδιασμού υπό την καθοδήγηση του Ίλον Μασκ, αν και στη συνέχεια ο Αμερικανός δισεκατομμυριούχος ήρθε σε ρήξη με τον Τραμπ.
Αντίδραση από τα συνδικάτα και δικαστικές προσφυγές
Η απόφαση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από τη μεγαλύτερη συνδικαλιστική συνομοσπονδία των ομοσπονδιακών υπαλλήλων (AFGE), η οποία κάνει λόγο για αντισυνταγματική κατάχρηση εξουσίας και προαναγγέλλει νέες προσφυγές στη δικαιοσύνη.
Όπως σημειώνει σε ανακοίνωσή της:
«Η αποψίλωση του δημόσιου τομέα χωρίς κοινοβουλευτική εποπτεία συνιστά απειλή για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Θα συνεχίσουμε τον νομικό αγώνα».
Ένα θέμα που θα κρίνει την πολιτική πορεία των ΗΠΑ
Η σύγκρουση για τον ρόλο του ομοσπονδιακού κράτους και την ισχύ της εκτελεστικής εξουσίας έχει μετατραπεί σε κομβικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών, με την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου να αναζωπυρώνει τη διαμάχη.
Προς το παρόν, οι απολύσεις δεν είναι ακόμα τελεσίδικες, αλλά η δικαστική αυτή εξέλιξη δημιουργεί πολιτικό προηγούμενο και αφήνει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο για ριζική αναδιάρθρωση του δημόσιου τομέα στις ΗΠΑ, κάτι που ενδέχεται να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στη λειτουργία του κράτους.