Με συγκίνηση και μηνύματα κατά του φασισμού και της λήθης τιμήθηκαν τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας του Αυγούστου του 1943. Ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, στην ευθύνη των νεότερων γενεών και στην αναγνώριση των τριών χωριών ως μαρτυρικών τόπων.
Ογδόντα τρία χρόνια μετά τις τραγικές ημέρες του Αυγούστου του 1943, όταν τα γερμανικά στρατεύματα Κατοχής σκόρπισαν τον θάνατο και την καταστροφή στη Δομβραίνα, τη Θίσβη και τα Χώστια, η μνήμη των θυμάτων παραμένει ανεξίτηλη στην ιστορική συνείδηση της Βοιωτίας.
Με την παρουσία εκπροσώπων της πολιτικής και αυτοδιοικητικής ζωής, των τοπικών αρχών και κατοίκων της περιοχής, πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή 25 Οκτωβρίου στη Δομβραίνα οι καθιερωμένες εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για το Ολοκαύτωμα των τριών χωριών, σε μια τελετή με έντονο συμβολισμό και σαφές μήνυμα ενάντια στον ναζισμό, τον φασισμό και τη λήθη.
Η εκδήλωση, που έχει πλέον καθιερωθεί ως θεσμός από τον Δήμο Θηβαίων, αποτέλεσε όχι μόνο έναν ελάχιστο φόρο τιμής στους ανθρώπους που υπέστησαν τη ναζιστική βαρβαρότητα, αλλά και μια υπενθύμιση της ευθύνης που φέρουν οι σημερινές γενιές απέναντι στην ιστορική αλήθεια.
Η τελετή ξεκίνησε με επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα της Κατοχής και συνεχίστηκε στο Ηρώο, κοντά στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Δομβραίνας, όπου πραγματοποιήθηκε κατάθεση στεφάνων.
Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν η στιγμή του προσκλητηρίου των νεκρών, ενώ ακολούθησαν ενός λεπτού σιγή και ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου, σε μια συμβολική απόδοση τιμής σε όσους πλήρωσαν με τη ζωή τους τη ναζιστική θηριωδία.
Στεφάνια κατέθεσαν ο δήμαρχος Θηβαίων Γιώργος Αναστασίου, οι βουλευτές Βοιωτίας Κτιστάκης, Πούλου και Μουλκιώτης, ο αντιπεριφερειάρχης Βοιωτίας Γιώργος Ντασιώτης, εκπροσωπώντας την Περιφέρεια, ο πρόεδρος της Δομβραίνας Κώστας Μπούγιας, ως εκπρόσωπος των τριών χωριών, ο δήμαρχος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς, ο ταξίαρχος Γεώργιος Νέλλας και η Αλεξάνδρα Σάντα, μέλος της Γραμματείας του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης Πολεμικών Οφειλών.
Η ιστορική μνήμη ως παρακαταθήκη για τις νέες γενιές
Το δεύτερο μέρος των εκδηλώσεων φιλοξενήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο Δομβραίνας, όπου οι παρεμβάσεις των ομιλητών ανέδειξαν τη διαχρονική σημασία της ιστορικής μνήμης και την ανάγκη να παραμείνουν ζωντανά τα διδάγματα της Κατοχής.
Χαιρετισμούς απηύθυναν ο δήμαρχος Θηβαίων Γιώργος Αναστασίου, ο πρόεδρος της Θίσβης Χαράλαμπος Καραμπογιάς, ο πρόεδρος των Χωστίων Σεραφείμ Δέδες, ο δήμαρχος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας και αντιπρόεδρος του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών Ιωάννης Σταθάς, καθώς και ο συγγραφέας Γεώργιος Μαστροδήμος, δημιουργός του βιβλίου «Φύγετε γιατί έρχονται…».
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσε η ομιλία της Αλεξάνδρας Σάντα, κόρης του αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Απόστολου Σάντα, η οποία συνέδεσε τα ιστορικά γεγονότα με τις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής.
Απευθυνόμενη ιδιαίτερα στους νέους, στους εκπαιδευτικούς και στους γονείς, υπογράμμισε την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στην αναβίωση φασιστικών αντιλήψεων και πρακτικών. Το μήνυμά της επικεντρώθηκε στην αξία της παιδείας, της ιστορικής γνώσης και της δημοκρατικής συνείδησης ως αναχωμάτων απέναντι στην επανάληψη των τραγωδιών του παρελθόντος.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Θηβαίων Γιώργος Αναστασίου έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στη συλλογική υποχρέωση διαφύλαξης της ιστορικής αλήθειας.
«Κλείνοντας το γόνυ μπροστά στο Μνημείο των Πεσόντων, δίνουμε σήμερα μια ιερή υπόσχεση: θα παραμείνουμε σε εγρήγορση», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η τιμή προς τους νεκρούς αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από καθημερινή υπεράσπιση των δημοκρατικών αξιών.
«Το αντιφασιστικό σύνθημα “ΠΟΤΕ ΞΑΝΑ” να γίνεται πράξη κάθε μέρα», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα με το οποίο ολοκλήρωσε την αναφορά του.
Γιώργος Μουλκιώτης: «Η μνήμη είναι χρέος και η Δημοκρατία καθημερινή ευθύνη»
Ιδιαίτερη αναφορά στο ιστορικό βάρος του Ολοκαυτώματος και στην ανάγκη επίσημης αναγνώρισης των τριών χωριών έκανε ο βουλευτής Βοιωτίας Γιώργος Μουλκιώτης, με μήνυμά του για την Ημέρα Τιμής και Μνήμης.
Ο βουλευτής επισήμανε ότι τα γεγονότα του Αυγούστου του 1943 δεν αποτελούν απλώς μια τραγική σελίδα του παρελθόντος, αλλά αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής ταυτότητας και της ιστορικής διαδρομής της Βοιωτίας.
Στάθηκε ιδιαίτερα στους ανθρώπους που έχασαν συγγενείς, σπίτια και περιουσίες, αλλά και στη δύναμη εκείνων που κατάφεραν, μέσα από τις στάχτες και τα ερείπια, να ξαναχτίσουν τις ζωές και τις κοινότητές τους.
Παράλληλα, συνέδεσε τα διδάγματα της Κατοχής με τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα, επισημαίνοντας ότι, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος εξακολουθεί να απειλεί την ειρήνη στην Ευρώπη, η υπεράσπιση της Δημοκρατίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας παραμένει επιτακτική.
«Η ιστορική μνήμη δεν είναι μια τυπική αναφορά στο χθες. Είναι ευθύνη απέναντι στο σήμερα και στο αύριο», σημείωσε, τονίζοντας ότι η γνώση της Ιστορίας δεν πρέπει να συντηρεί το μίσος, αλλά να λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στη βαρβαρότητα.
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η καταληκτική του επισήμανση για την ένταξη της Δομβραίνας, της Θίσβης και των Χωστίων στον επίσημο κατάλογο των μαρτυρικών πόλεων και χωριών, την οποία χαρακτήρισε αυτονόητη.
Πρόκειται για ένα ζήτημα με ιδιαίτερη ιστορική και ηθική βαρύτητα για τις τοπικές κοινωνίες, καθώς συνδέεται με την αναγνώριση των δεινών που υπέστησαν οι κάτοικοι κατά τη διάρκεια της ναζιστικής Κατοχής.
Ευρεία εκπροσώπηση της αυτοδιοίκησης και των τοπικών φορέων
Στις εκδηλώσεις παρευρέθηκαν επίσης η αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Τουρισμού Φανή Παπαθωμά, ο αντιπεριφερειάρχης για θέματα Εξυπηρέτησης του Πολίτη Κώστας Μπακομήτρος, οι αντιδήμαρχοι Θηβαίων Αναστάσιος Καμούτσης και Νίκος Κοβάνης, ο δημοτικός σύμβουλος Κώστας Βενιζέλος, ο γενικός γραμματέας του Δήμου Θηβαίων Γιώργος Παπασπύρου και ο εκπρόσωπος του Λιμενικού Θοδωρής Γιαννακόπουλος.
Την παρουσίαση και τον συντονισμό της εκδήλωσης ανέλαβε ο δημοσιογράφος και πρόεδρος της Κοινότητας Δομβραίνας Κώστας Μπούγιας.
Ένα χρέος που δεν σβήνει με τον χρόνο
Η επέτειος του Ολοκαυτώματος της Δομβραίνας, της Θίσβης και των Χωστίων υπενθυμίζει ότι η ιστορική μνήμη δεν εξαντλείται στις επετειακές τελετές και στις καταθέσεις στεφάνων.
Ογδόντα τρία χρόνια μετά, η θυσία των θυμάτων εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία, ενώ η ανάγκη διατήρησης της ιστορικής αλήθειας αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία οι δημοκρατικές αξίες δοκιμάζονται.
Η αναγνώριση των τριών χωριών ως μαρτυρικών τόπων αναδεικνύεται, παράλληλα, σε μια ουσιαστική εκκρεμότητα ιστορικής δικαίωσης.
Για τη Δομβραίνα, τη Θίσβη και τα Χώστια, ο Αύγουστος του 1943 δεν είναι μια μακρινή ημερομηνία στα βιβλία της Ιστορίας. Είναι μια πληγή χαραγμένη στη συλλογική μνήμη, μια παρακαταθήκη αντίστασης και αξιοπρέπειας και, πάνω απ’ όλα, μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ελευθερία και η Δημοκρατία δεν είναι ποτέ αυτονόητες.
Το «Ποτέ Ξανά» παραμένει, 83 χρόνια μετά, όχι μόνο σύνθημα μνήμης, αλλά και ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.