Με τη συμμετοχή της μαθητικής κοινότητας, εκπροσώπων φορέων, συλλόγων και πολιτών, η Άμφισσα τίμησε την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, μέσα από ένα τριήμερο εκδηλώσεων που συνδύασε την ιστορική αναδρομή με τη συγκίνηση και την απόδοση τιμής σε όσους αγωνίστηκαν για την ελευθερία της πατρίδας.
Παρά τις αντίξοες καιρικές συνθήκες, ο εορτασμός διατήρησε τον ιδιαίτερο συμβολισμό του, με τη νέα γενιά να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο και την τοπική κοινωνία να συμμετέχει σε δράσεις που ανέδειξαν διαφορετικές πτυχές του Έπους του ’40.
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, μέσω της Περιφερειακής Ενότητας Φωκίδας, διοργάνωσε ένα πρόγραμμα που δεν περιορίστηκε στις καθιερωμένες επετειακές τελετές, αλλά επιχείρησε να φωτίσει την ιστορική διαδρομή της χώρας από το μέτωπο του πολέμου μέχρι τα δύσκολα χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης.
Τα τεκμήρια μιας ηρωικής εποχής
Η αυλαία των εκδηλώσεων άνοιξε στις 26 Οκτωβρίου, στο Πνευματικό Κέντρο Άμφισσας, με την ιστορική έκθεση «Το Έπος του ’40, Κατοχή και Αντίσταση».
Πρωτοσέλιδα εφημερίδων, αφίσες, οπλισμός και φωτογραφικό υλικό από το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας συνέθεσαν μια εικόνα της εποχής, μεταφέροντας τους επισκέπτες στα γεγονότα που σημάδεψαν τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Στη συγκέντρωση και παρουσίαση των εκθεμάτων συνέβαλαν η Εθελοντική Ομάδα «Οι Φίλοι της Κίρρας», ο Σύλλογος Ευζώνων Προεδρικής Φρουράς, η Εταιρεία Φωκικών Μελετών και ο συλλέκτης Αντώνης Μόσχος, διαθέτοντας υλικό από τις συλλογές τους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην εκπαιδευτική διάσταση του εορτασμού, καθώς η επαφή των νεότερων με τα ιστορικά τεκμήρια προσφέρει μια διαφορετική προσέγγιση στα γεγονότα που γνωρίζουν μέσα από τα σχολικά βιβλία.
Η βροχή άλλαξε τη διαδρομή, όχι το μήνυμα
Την παραμονή της εθνικής επετείου, οι σχολικές γιορτές έδωσαν τον τόνο του εορτασμού, ενώ μαθητές, σπουδαστές, Πρόσκοποι και Οδηγοί απέδωσαν τιμές στο Μνημείο Πεσόντων, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου.
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα είχε η αναβίωση της παραδοσιακής λαμπαδηδρομίας, μιας εκδήλωσης με έντονο συμβολικό χαρακτήρα. Με αφετηρία τα σκαλιά του Αγίου Νικολάου, Πρόσκοποι, Οδηγοί και μαθητές του Μουσικού Σχολείου, του Γυμνασίου και του Ενιαίου Λυκείου Άμφισσας συμμετείχαν στη δράση.
Η έντονη βροχόπτωση, ωστόσο, δεν επέτρεψε την ολοκλήρωση της προγραμματισμένης διαδρομής. Η συνέχεια δόθηκε στο Μεγάλο Καφενείο, όπου οι συμμετέχοντες διατήρησαν ζωντανό το επετειακό κλίμα, παρά την αναγκαστική αλλαγή του σχεδιασμού.
Παρέλαση με υπερηφάνεια παρά την κακοκαιρία
Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου, με την έπαρση της ελληνικής σημαίας, την επίσημη δοξολογία, την κατάθεση στεφάνων και την καθιερωμένη παρέλαση.
Παρά τον άστατο καιρό, η παρέλαση πραγματοποιήθηκε κανονικά, με μαθητές, συλλόγους και φορείς να αποδίδουν τον δικό τους φόρο τιμής στους αγωνιστές του 1940.
Η παρουσία των νέων αποτέλεσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του τριημέρου, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης δεν αφορά μόνο την αναδρομή στο παρελθόν, αλλά και τη μεταφορά των μηνυμάτων του στις επόμενες γενιές.
Από τους Εύζωνες και την Αεροπορία στη «φωνή της νίκης»
Το τελευταίο μέρος του εορτασμού φιλοξενήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο Άμφισσας, όπου η ιστορική τεκμηρίωση συναντήθηκε με την ποίηση και τη μουσική.
Οι Νίκος Γαβριλάκης και Ιωάννης Ράμμος παρουσίασαν εισηγήσεις για τη συμβολή των Ευζώνων και της ελληνικής Αεροπορίας στον πόλεμο του 1940-1941, αναδεικνύοντας πλευρές της πολεμικής προσπάθειας.
Ακολούθησε ένα αφιέρωμα στη Σοφία Βέμπο και τον Μίμη Τραϊφόρο, δύο πρόσωπα που συνδέθηκαν με την καλλιτεχνική έκφραση και το ηθικό των Ελλήνων κατά τα χρόνια του πολέμου.
Ο Βασίλης Τραϊφόρος και η Πηνελόπη Χαλκιά απήγγειλαν ποιήματα του Μίμη Τραϊφόρου για τη Σοφία Βέμπο, ενώ η σοπράνο Λένα Σουρμελή και ο βαρύτονος Νικόλαος Καραγκιαούρης, με τη συνοδεία της Olena Fedko στο πιάνο, έδωσαν μουσική διάσταση στο αφιέρωμα που ολοκλήρωσε τις εκδηλώσεις.
Πέγκυ Αραβαντινού Τζε: «Η ιστορική μνήμη είναι ευθύνη απέναντι στο παρόν και το μέλλον»
Στον ουσιαστικό χαρακτήρα του εορτασμού και στην ανάγκη διατήρησης της ιστορικής συνείδησης στάθηκε η Αντιπεριφερειάρχης Φωκίδας, Πέγκυ Αραβαντινού Τζε, επισημαίνοντας ότι η απόδοση τιμής στους αγωνιστές του 1940 συνοδεύεται από την υποχρέωση μετάδοσης των αξιών τους στις νεότερες γενιές.
«Η ιστορική μνήμη δεν είναι τυπική υποχρέωση. Είναι ευθύνη απέναντι στο παρόν και το μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή των νέων και στη σημασία της ιστορικής γνώσης για τη δημοκρατική συνείδηση και την κοινωνική συνοχή.
Παράλληλα, ευχαρίστησε τους συλλόγους, τους φορείς, τα σχολεία, τους ιδιώτες και τους εθελοντές που συνέβαλαν στην υλοποίηση του προγράμματος, υπογραμμίζοντας ότι η συνεργασία τους απέδειξε πως η ιστορική μνήμη παραμένει ζωντανή όταν γίνεται υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.
Η Αντιπεριφερειάρχης επανέλαβε, επίσης, τη βούληση της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και της Π.Ε. Φωκίδας να συνεχίσουν να στηρίζουν πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν την ιστορία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις του τόπου.
Με την ολοκλήρωση του τριημέρου, η Άμφισσα έκλεισε έναν ακόμη κύκλο επετειακών εκδηλώσεων, αφήνοντας στο προσκήνιο ένα διαχρονικό μήνυμα: ότι η ελευθερία, η ενότητα και η συλλογική ευθύνη δεν αποτελούν μόνο παρακαταθήκες του παρελθόντος, αλλά αξίες που καλούνται να υπερασπίζονται και οι σημερινές γενιές.