Ο δήμαρχος Διστόμου–Αράχωβας–Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς συμμετείχε στη συζήτηση για τα Μαρτυρικά Χωριά και τις γερμανικές οφειλές – «Όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσοι διέπραξαν εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας πρέπει να πληρώσουν»
Η ιστορική μνήμη, η δικαίωση των θυμάτων της ναζιστικής Κατοχής και η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στη μαρτυρική Κρυοπηγή Πρέβεζας, με τη συμμετοχή του δημάρχου Διστόμου–Αράχωβας–Αντίκυρας Ιωάννη Σταθά.
Η εκδήλωση–συζήτηση με θέμα «Μαρτυρικά Χωριά και Γερμανικές Αποζημιώσεις» πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 9 Αυγούστου, στο πλαίσιο του Πολιτιστικού Τριημέρου της Κρυοπηγής, φέρνοντας στον ίδιο χώρο εκπροσώπους μαρτυρικών τόπων, πανεπιστημιακούς, νομικούς και ανθρώπους που ασχολούνται με τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
Κεντρικοί ομιλητές ήταν ο καθηγητής Πολιτειολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Δημήτρης Χριστόπουλος και η ιστορικός και διδάσκουσα Πολιτικών Επιστημών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Βασιλική Λάζου.
Παρεμβάσεις πραγματοποίησαν ο Ιωάννης Σταθάς, ο δικηγόρος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Δικηγορικού Συλλόγου Πρέβεζας Δημήτρης Κωνής και ο συνταξιούχος εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Βαγγέλης Τσούτσης. Τον συντονισμό της συζήτησης είχε η δημοσιογράφος της ΕΡΤ Μαριλένα Κατσίμη.
Η βαριά ιστορία της Κρυοπηγής
Η επιλογή του τόπου της εκδήλωσης είχε ιδιαίτερο συμβολισμό. Η Κρυοπηγή είναι μία από τις μαρτυρικές κοινότητες της χώρας, έχοντας πληρώσει βαρύ τίμημα στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής.
Οι κάτοικοί της είχαν αναπτύξει έντονη αντιστασιακή δράση και στις 16 Μαρτίου 1944 γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν το χωριό, συλλαμβάνοντας 28 άνδρες. Οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν αρχικά στην Πρέβεζα και στη συνέχεια στο Αγρίνιο.
Περίπου έναν μήνα αργότερα, στις 14 Απριλίου 1944, Μεγάλη Παρασκευή, 23 Κρυοπηγήτες εκτελέστηκαν στην Αγία Τριάδα Αγρινίου μαζί με άλλους Έλληνες πατριώτες.
Ογδόντα δύο χρόνια αργότερα, η Κρυοπηγή εξακολουθεί να κρατά ζωντανή τη μνήμη εκείνων των γεγονότων, συνδέοντάς την με το ευρύτερο αίτημα των μαρτυρικών τόπων της Ελλάδας για ιστορική δικαιοσύνη.
«Μνήμη και Διεκδίκηση»
Αυτή ακριβώς τη σύνδεση ανέδειξε στην παρέμβασή του ο δήμαρχος Διστόμου–Αράχωβας–Αντίκυρας.
Για τον Ιωάννη Σταθά, «Μνήμη» και «Διεκδίκηση» αποτελούν έννοιες αλληλένδετες. Η πρώτη λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι στη λήθη, την παραχάραξη της Ιστορίας και τον αναθεωρητισμό, ενώ η δεύτερη μετατρέπει την ιστορική μνήμη σε ενεργό αίτημα αποκατάστασης του δικαίου.
Η παρουσία του δημάρχου ενός τόπου που φέρει το ιστορικό βάρος της Σφαγής του Διστόμου αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό σε μια αντίστοιχη εκδήλωση στην Κρυοπηγή. Διαφορετικοί τόποι, με διαφορετικές ιστορίες κατοχικών εγκλημάτων, συναντώνται σε μια κοινή προσπάθεια διατήρησης της μνήμης και συνέχισης της διεκδίκησης.
Οι τέσσερις άξονες των γερμανικών οφειλών
Στην παρέμβασή του, ο κ. Σταθάς αναφέρθηκε και στους τέσσερις βασικούς άξονες της ελληνικής διεκδίκησης, όπως έχουν καταγραφεί από τη Διακομματική Κοινοβουλευτική Επιτροπή της Βουλής.
Πρόκειται για τις πολεμικές αποζημιώσεις για τις υλικές καταστροφές και τις διαρπαγές της περιόδου της Κατοχής, την αποπληρωμή του αναγκαστικού κατοχικού δανείου του 1942, την επιστροφή αρχαιολογικών και πολιτιστικών θησαυρών που απομακρύνθηκαν από την Ελλάδα και τις επανορθώσεις προς τα θύματα και τους συγγενείς τους για μαζικές εκτελέσεις, σφαγές και ολοκαυτώματα.
Σύμφωνα με όσα υπογράμμισε, το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται από τους μαρτυρικούς τόπους ως μια υπόθεση που έχει κλείσει μαζί με τις τελευταίες σελίδες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά ως ενεργή ιστορική, πολιτική και νομική διεκδίκηση.
Κοινή φωνή των μαρτυρικών τόπων
Η συνάντηση στην Κρυοπηγή ανέδειξε παράλληλα τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ των μαρτυρικών πόλεων και χωριών της Ελλάδας. Η κοινή παρουσία τους σε ανάλογες πρωτοβουλίες επιχειρεί να διατηρήσει το ζήτημα στο δημόσιο διάλογο και να μεταφέρει την ιστορική γνώση στις νεότερες γενιές.
Το Πολιτιστικό Τριήμερο διοργανώθηκε από τον Σύλλογο Κρυοπηγητών Πρέβεζας και τον Σύλλογο Κρυοπηγητών Αθήνας «Το Ζάλογγο», με την υποστήριξη του Δήμου Πρέβεζας και της Τοπικής Κοινότητας Κρυοπηγής, συνδυάζοντας πολιτιστικές δράσεις με εκδηλώσεις ιστορικού προβληματισμού.
Για το Δίστομο και την Κρυοπηγή, όπως και για δεκάδες ακόμη μαρτυρικούς τόπους της χώρας, η διατήρηση της μνήμης δεν αφορά μόνο την απόδοση τιμής στους νεκρούς. Συνδέεται με το αίτημα να μην ξεχαστούν τα εγκλήματα της Κατοχής και να παραμείνει ανοιχτή η συζήτηση για δικαιοσύνη και αποκατάσταση.
Με αυτή τη θέση έκλεισε και την παρέμβασή του ο Ιωάννης Σταθάς, επαναλαμβάνοντας ένα μήνυμα που ο ίδιος έχει συνδέσει με τη διεκδίκηση των μαρτυρικών τόπων:
«Όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσοι διέπραξαν εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας πρέπει να πληρώσουν».