Ένα έθιμο με βαθιές ρίζες και ισχυρό συμβολισμό αναβίωσε τη Δευτέρα του Πάσχα, φέρνοντας κοντά την τοπική κοινωνία και τιμώντας τη γυναικεία παρουσία στην παράδοση
Όπως κάθε χρόνο από το 1981, έτσι και φέτος, τη Δευτέρα του Πάσχα, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αρκίτσας «Ο Κλείδωνας» αναβίωσε το παραδοσιακό έθιμο της «Ρωμάνας», με την πολύτιμη υποστήριξη του Δήμου Λοκρών και της Κοινότητας Αρκίτσας.
Πρόκειται για ένα έθιμο με ρίζες που φτάνουν έως τη βυζαντινή εποχή, το οποίο κατάφερε να επιβιώσει μέσα από δύσκολες ιστορικές περιόδους, όπως η Τουρκοκρατία και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ωστόσο, η Γερμανική Κατοχή και ο εμφύλιος πόλεμος οδήγησαν προσωρινά στη λήθη του. Η αναβίωσή του τις τελευταίες δεκαετίες αποτελεί σημαντική πολιτιστική πράξη διατήρησης της τοπικής ταυτότητας.
Η «Ρωμάνα» δεν είναι απλώς ένα γιορτινό δρώμενο, αλλά φέρει έντονο κοινωνικό και συμβολικό χαρακτήρα. Στο επίκεντρό της βρίσκεται η γυναίκα, σε μια εποχή που ο ρόλος της ήταν περιορισμένος. Σύμφωνα με την παράδοση, από νωρίς το πρωί, οι γυναίκες του χωριού συγκεντρώνονταν σε ομάδες, τραγουδούσαν και χόρευαν, περνώντας από σπίτι σε σπίτι. Εκεί συγκέντρωναν βασικά υλικά όπως αυγά, λάδι και αλεύρι, με τα οποία στη συνέχεια παρασκεύαζαν παραδοσιακές πίτες για το κοινό γλέντι που ακολουθούσε.
Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν στον περίβολο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου, όπου τα χορευτικά τμήματα ενηλίκων και παιδιών του Πολιτιστικού Συλλόγου Αρκίτσας «Ο Κλείδωνας», καθώς και το χορευτικό του Πολιτιστικού Συλλόγου Μαρτίνου «Το Μαρτίνο», παρουσίασαν παραδοσιακούς χορούς, δημιουργώντας μια ζεστή και εορταστική ατμόσφαιρα.
Στην εκδήλωση έδωσαν το «παρών» εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και της εκκλησίας, μεταξύ των οποίων ο Δήμαρχος Λοκρών κ. Αθανάσιος Ζεκεντές, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Δημήτριος Νικολάου, η Αντιδήμαρχος κ. Σπυριδούλα Δημάκη, καθώς και δημοτικοί και τοπικοί σύμβουλοι. Παρόντες ήταν επίσης οι ιερείς Ευσέβιος Τέλιος και Λάμπρος Λάμπρου, ενώ πλήθος κατοίκων και επισκεπτών συμμετείχε ενεργά στη γιορτή.
Η αναβίωση της «Ρωμάνας» επιβεβαιώνει τη ζωντάνια της παράδοσης και τη σημασία της συλλογικής μνήμης, αναδεικνύοντας τη δύναμη της κοινότητας να διατηρεί και να μεταδίδει τα πολιτιστικά της στοιχεία από γενιά σε γενιά.