Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ιστορική και τοπική αναφορά δημοσίευσε ο Δήμαρχος Αλιάρτου – Θεσπιέων Γιώργος Αραπίτσας, μέσα από ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φωτίζοντας την πορεία και τη σημασία των νερόμυλων της περιοχής μέσα στον χρόνο.
Στην ανάρτησή του, ο κ. Αραπίτσας κάνει εκτενή αναφορά στη συμβολή των άφθονων υδάτινων πόρων της περιοχής, με αιχμή τον ποταμό Λόφι στην Αλίαρτο και τον Περμισσό στο Νεοχώρι, οι οποίοι αποτέλεσαν τη φυσική βάση για την ανάπτυξη δεκάδων νερόμυλων που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των κατοίκων.
Όπως επισημαίνει, οι νερόμυλοι δεν ήταν απλώς τεχνικά έργα, αλλά συνδέθηκαν άρρηκτα με την καθημερινή ζωή και τον αγώνα για επιβίωση των τοπικών κοινωνιών. Σήμερα, ωστόσο, οι περισσότεροι βρίσκονται σε κατάσταση ερειπίου, καθώς η παραδοσιακή λειτουργία τους έχει εκλείψει, μαζί με τους παλιούς μυλωνάδες που υπήρξαν βασικό κομμάτι της αγροτικής οικονομίας.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε χαρακτηριστικά σημεία της περιοχής, όπως ο νερόμυλος του Μαράκη στο Μαζί, ο νερόμυλος του Μαλέση στο Κεφαλάρι Μαυρομματίου, οι δύο νερόμυλοι των Κήπων Αλιάρτου, καθώς και ο ρυζόμυλος της εποχής των Άγγλων. Ξεχωριστή θέση κατέχει ο μεγάλος κυλινδρόμυλος Μαράκη–Αμπάζογλου στην Αλίαρτο, που υπήρξε ο μεγαλύτερος του είδους του στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή, οι μύλοι της περιοχής δεν εξυπηρετούσαν μόνο τοπικές ανάγκες, αλλά –όπως αναφέρουν μαρτυρίες κατοίκων– τροφοδοτούσαν ακόμη και την Αθήνα στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, αναδεικνύοντας τη σημασία της παραγωγικής τους δυναμικής.
Ο Δήμαρχος αναφέρεται επίσης στη διαχρονική παράδοση της περιοχής στην παραγωγή τροφίμων, σημειώνοντας ότι η τοπική κοινωνία συνεχίζει μέχρι σήμερα την παράδοση με φούρνους και προϊόντα που έχουν κατακτήσει φήμη σε ολόκληρη τη χώρα.
Η ανάρτηση συνοδεύεται από φωτογραφικό υλικό από πρόσφατη επίσκεψη στις γεωτρήσεις Μαζίου και Μαυρομματίου, οι οποίες συμβάλλουν στην υδροδότηση της Ενότητας Θεσπιών, συνδέοντας το ιστορικό παρελθόν με τη σύγχρονη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει όχι μόνο την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής, αλλά και τη διαρκή ανάγκη διατήρησης της μνήμης των έργων που διαμόρφωσαν την οικονομική και κοινωνική ταυτότητα της Αλιάρτου – Θεσπιέων.