Ένα ιστορικό κτήριο του 1910 ετοιμάζεται να αποκτήσει νέα αποστολή, στεγάζοντας κοινωνικές υπηρεσίες και ξενώνα προστασίας κακοποιημένων γυναικών. Με χορηγία της ElvalHalcor ολοκληρώθηκε η αρχιτεκτονική μελέτη, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανακατασκευή του Κληροδοτήματος Λάππα. Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η εξασφάλιση των πόρων και η υλοποίηση του έργου.
Υπάρχουν κτήρια που δεν αποτελούν απλώς κομμάτι της αρχιτεκτονικής ιστορίας μιας πόλης. Κουβαλούν μνήμες, ανθρώπινες ιστορίες και ένα ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος για ολόκληρες γενιές. Ένα από αυτά είναι το παλαιό Κρατικό Νοσοκομείο της Λιβαδειάς, το γνωστό «Παλαιό Κρατικό», που επί δεκαετίες παρέμενε αναξιοποίητο, παρά την ιστορική και κοινωνική του σημασία.
Σήμερα, το εμβληματικό λιθόκτιστο κτήριο του 1910 βρίσκεται μπροστά σε μια νέα προοπτική. Όχι για να επιστρέψει στον παλιό του ρόλο, αλλά για να υπηρετήσει ξανά τον άνθρωπο, αυτή τη φορά μέσα από ένα σύγχρονο δίκτυο κοινωνικής προστασίας, φροντίδας και αλληλεγγύης.
Η παρουσίαση της Μελέτης Αναδιαμόρφωσης του Κληροδοτήματος Γεωργίου και Ιωάννη Λάππα, στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Λεβαδέων την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, σηματοδοτεί μια ουσιαστική εξέλιξη στην προσπάθεια αξιοποίησης του ακινήτου.
Η μελέτη, που εκπονήθηκε από την εταιρεία «Δομές Αρχιτέκτονες» με χορηγία της ElvalHalcor, αποτυπώνει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μετατροπής του παλαιού νοσοκομείου σε Κέντρο Υποστήριξης και Συμβουλευτικής Ευπαθών Κοινωνικών Ομάδων, με υπηρεσίες που θα απευθύνονται όχι μόνο στους κατοίκους της Λιβαδειάς, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της πρώην επαρχίας Λεβαδείας.
Πρόκειται για μια παρέμβαση που, εφόσον υλοποιηθεί, μπορεί να αλλάξει τόσο την εικόνα ενός ιστορικού σημείου της πόλης όσο και τον τρόπο με τον οποίο παρέχονται βασικές κοινωνικές υπηρεσίες στους πολίτες.
Από τη μακροχρόνια εγκατάλειψη σε μια νέα προοπτική
Η πορεία προς την αξιοποίηση του «Παλαιού Κρατικού» δεν ήταν ούτε σύντομη ούτε αυτονόητη. Το ιδιοκτησιακό και θεσμικό καθεστώς του Κληροδοτήματος, σε συνδυασμό με την ανάγκη σεβασμού της βούλησης των δωρητών, αποτελούσαν κρίσιμες παραμέτρους για οποιαδήποτε νέα χρήση.
Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η αλλαγή χρήσης του ακινήτου, την οποία προώθησε ο Δήμος Λεβαδέων, μέσα από τη συνεργασία του δημάρχου Δημήτρη Καραμάνη με τον Μητροπολίτη Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος Γεώργιο, τη Διοικούσα Επιτροπή και τους συνεργάτες του Κληροδοτήματος.
Η συγκεκριμένη συνεργασία επέτρεψε να διαμορφωθεί μια πρόταση που επιχειρεί να συνδυάσει τον αρχικό κοινωφελή χαρακτήρα της δωρεάς των οικογενειών Λάππα με τις σημερινές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
Άλλωστε, η ιστορία του κτηρίου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προσφορά στον συνάνθρωπο. Και αυτή ακριβώς η σύνδεση βρίσκεται στον πυρήνα της νέας χρήσης που σχεδιάζεται.
Όλες οι κοινωνικές υπηρεσίες κάτω από την ίδια στέγη
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της αρχιτεκτονικής πρότασης είναι η συγκέντρωση πολλών δημοτικών και κοινωνικών δομών σε έναν ενιαίο χώρο.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το ισόγειο του κτηρίου θα είναι προσβάσιμο στους πολίτες και θα φιλοξενεί το Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ), το Κέντρο Κοινότητας, το Κοινωνικό Φαρμακείο, το Κοινωνικό Παντοπωλείο, το ΚΑΠΗ, το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», καθώς και ένα μικρό ιατρείο.
Η επιλογή αυτή δεν περιορίζεται σε μια απλή μεταστέγαση υπηρεσιών. Φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν οργανωμένο πυρήνα κοινωνικής εξυπηρέτησης, όπου ηλικιωμένοι, οικογένειες, άτομα με οικονομικές δυσκολίες και πολίτες που χρειάζονται υποστήριξη θα μπορούν να απευθύνονται σε διαφορετικές υπηρεσίες χωρίς συνεχείς μετακινήσεις από το ένα σημείο της πόλης στο άλλο.
Για μια περιοχή με σημαντικό αριθμό ηλικιωμένων κατοίκων και οικισμούς που βρίσκονται σε απόσταση από το αστικό κέντρο, η δυνατότητα συγκεντρωμένης εξυπηρέτησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Παράλληλα, η συνύπαρξη των υπηρεσιών δημιουργεί προϋποθέσεις καλύτερου συντονισμού μεταξύ των κοινωνικών δομών του Δήμου.
Ένας ασφαλής ξενώνας για γυναίκες και παιδιά
Η πιο ιδιαίτερη και κοινωνικά ευαίσθητη πτυχή της μελέτης αφορά τη δημιουργία δομής προσωρινής φιλοξενίας για γυναίκες που έχουν υποστεί έμφυλη ή ενδοοικογενειακή βία, μαζί με τα παιδιά τους.
Ο ξενώνας προβλέπεται να λειτουργήσει στον όροφο του κτηρίου, με ανεξάρτητη και προστατευμένη πρόσβαση, χώρους κοινής διαβίωσης και δυνατότητα παροχής κοινωνικής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
Η πρόβλεψη αυτή προσδίδει στο εγχείρημα μια επιπλέον διάσταση, καθώς δεν αφορά μόνο την εξυπηρέτηση καθημερινών αναγκών, αλλά και την προστασία ανθρώπων που βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση.
Για μια γυναίκα που προσπαθεί να απομακρυνθεί από ένα κακοποιητικό περιβάλλον, η ύπαρξη ενός ασφαλούς χώρου προσωρινής διαμονής μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό βήμα για την επανεκκίνηση της ζωής της.
Η λειτουργία μιας τέτοιας δομής, βεβαίως, προϋποθέτει κατάλληλη στελέχωση, εξειδικευμένη υποστήριξη και αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας και προστασίας των φιλοξενούμενων.
Εφόσον το σχέδιο προχωρήσει, η Λιβαδειά θα αποκτήσει μια σημαντική κοινωνική υποδομή με δυνατότητα προσφοράς σε ανθρώπους που συχνά δυσκολεύονται ακόμη και να ζητήσουν βοήθεια.
Το ιστορικό κτήριο ανοίγεται ξανά στην πόλη
Η αρχιτεκτονική πρόταση δεν περιορίζεται στους εσωτερικούς χώρους του παλαιού νοσοκομείου.
Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται και για τον περιβάλλοντα χώρο, όπου σχεδιάζεται η δημιουργία υπαίθριου αμφιθεατρικού καθιστικού, δίπλα στα πεύκα του οικοπέδου.
Ο χώρος αυτός θα μπορεί να φιλοξενεί συναντήσεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις και εκθέσεις, ενισχύοντας τη σύνδεση του ιστορικού συγκροτήματος με την καθημερινότητα της πόλης.
Με τον τρόπο αυτό, το «Παλαιό Κρατικό» δεν σχεδιάζεται απλώς ως ένα κτήριο που θα στεγάζει υπηρεσίες, αλλά ως ένας χώρος κοινωνικής ζωής και συμμετοχής.
Η διατήρηση και ανάδειξη του ιστορικού χαρακτήρα του αποτελεί επίσης βασική παράμετρο της προσπάθειας, ώστε η νέα χρήση να μην αλλοιώσει τη φυσιογνωμία ενός κτηρίου που συμπληρώνει περισσότερο από έναν αιώνα ζωής.
Δημήτρης Καραμάνης: «Θέλουμε η μελέτη να οδηγήσει στην ανακατασκευή»
Κατά την παρουσίαση στο Δημοτικό Συμβούλιο, ο δήμαρχος Λεβαδέων Δημήτρης Καραμάνης χαρακτήρισε την παραλαβή της μελέτης σημαντικό σταθμό στην προσπάθεια αξιοποίησης του Κληροδοτήματος.
«Σήμερα παραλαμβάνουμε επίσημα μια μελέτη η οποία θέλουμε, σκοπεύουμε και επιδιώκουμε να οδηγήσει στην ανακατασκευή και αξιοποίηση αυτού του εμβληματικού κτηρίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο δήμαρχος υπογράμμισε ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου χώρου κοινωνικής φροντίδας, που θα ενισχύσει το δίχτυ προστασίας για πολίτες οι οποίοι αντιμετωπίζουν κοινωνικές ή άλλες δυσκολίες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συμβολή του Πάνου Λώλου, μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου και Γενικού Διευθυντή του Κλάδου Χαλκού της ElvalHalcor, στην προώθηση της πρωτοβουλίας.
Από την πλευρά της Εκκλησίας, ο αρχιμανδρίτης π. Γεώργιος Θανάσου, εκπροσωπώντας τον Μητροπολίτη Γεώργιο, μετέφερε τη στήριξή του στην προσπάθεια και την ευχή να ακολουθήσει σύντομα το στάδιο της ανακατασκευής.
Παράλληλα, τόνισε ότι η αξιοποίηση του Κληροδοτήματος οφείλει να διατηρεί τον κοινωφελή χαρακτήρα του, ανταποκρινόμενη ταυτόχρονα στις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες.
Η συμβολή της ElvalHalcor και η σημασία της χορηγίας
Ξεχωριστό ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης είχε η ElvalHalcor, η οποία ανέλαβε τη χορηγία της μελέτης αναδιαμόρφωσης.
Στη συνεδρίαση παρέστησαν ο Γιάννης Κουφοπάνος, R&D Project Evaluation Director της Elval, ο Γιώργος Μαυραγάνης, Strategic Planning and Sustainability Director του Κλάδου Χαλκού της ElvalHalcor, και η Εριέττα Παπαδογιάννη, Communication Senior Director της Viohalco.
Ο Γιάννης Κουφοπάνος επισήμανε ότι η πρωτοβουλία αποσκοπεί τόσο στη διατήρηση της ιστορικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς όσο και στη δημιουργία νέων δυνατοτήτων κοινωνικής αξιοποίησης του κτηρίου.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Μαυραγάνης συνέδεσε τη χορηγία με τη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης της εταιρείας και το πρόγραμμα «Δίπλα σας με Αξία», υπογραμμίζοντας τη σημασία πρωτοβουλιών που αφήνουν μακροπρόθεσμο θετικό αποτύπωμα στις τοπικές κοινωνίες.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η τοποθέτηση της Εριέττας Παπαδογιάννη, η οποία αναφέρθηκε στη διαχρονική στήριξη των εταιρειών της Viohalco σε δράσεις κοινωνικής συμπερίληψης, υγείας και παιδείας.
Τη μελέτη παρουσίασαν οι Κώστας Αποστολίδης, Στέλλα Μαραγκουδάκη και Ιωάννης Κωνστάντιος, εκπροσωπώντας την εταιρεία «Δομές Αρχιτέκτονες».
Η χορηγία της μελέτης αποτελεί ένα συγκεκριμένο βήμα για την ωρίμανση του έργου. Ωστόσο, η ολοκλήρωσή της δεν ταυτίζεται με την εξασφάλιση της χρηματοδότησης για την κατασκευή.
Το μεγάλο στοίχημα: Από τα σχέδια στα έργα
Η παρουσίαση της μελέτης δημιουργεί πλέον ένα νέο δεδομένο για το μέλλον του «Παλαιού Κρατικού». Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει και το επόμενο κρίσιμο ερώτημα: πότε θα μπορέσει να ξεκινήσει η ανακατασκευή;
Για να μετατραπεί η αρχιτεκτονική πρόταση σε πραγματικό έργο, απαιτούνται τα επόμενα στάδια τεχνικής και διοικητικής ωρίμανσης, οι αναγκαίες εγκρίσεις, η εξασφάλιση χρηματοδότησης και ο προγραμματισμός των εργασιών.
Στα στοιχεία που παρουσιάστηκαν δεν προσδιορίζονται ακόμη συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα έναρξης των παρεμβάσεων, συνολικό κόστος ανακατασκευής ή εξασφαλισμένη πηγή χρηματοδότησης.
Αυτά είναι τα ζητήματα που θα καθορίσουν την ταχύτητα με την οποία το σχέδιο θα μπορέσει να περάσει από το χαρτί στην πράξη.
Για τη Λιβαδειά, η σημασία της παρέμβασης είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, δίνεται η δυνατότητα διάσωσης και επαναχρησιμοποίησης ενός ιστορικού κτηρίου που έχει συνδεθεί με τη συλλογική μνήμη της πόλης. Από την άλλη, σχεδιάζεται μια υποδομή με σαφές κοινωνικό αποτύπωμα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες υποστήριξης ευάλωτων πολιτών παραμένουν έντονες.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο να ανακαινιστεί ένα παλιό νοσοκομείο, αλλά να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο η νέα του λειτουργία, με επαρκείς υπηρεσίες, προσωπικό και σταθερή προοπτική.
Το «Παλαιό Κρατικό» υπήρξε για δεκαετίες χώρος περίθαλψης και ανθρώπινης φροντίδας. Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την ανέγερσή του, έχει την ευκαιρία να υπηρετήσει ξανά την ίδια βασική ανάγκη, με διαφορετικό τρόπο.
Η μελέτη είναι πλέον έτοιμη. Η πρόθεση αξιοποίησης έχει διατυπωθεί και η συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων έχει αποδώσει ένα πρώτο χειροπιαστό αποτέλεσμα.
Αυτό που απομένει είναι το αποφασιστικό βήμα της υλοποίησης.
Γιατί η πραγματική δικαίωση ενός ιστορικού κτηρίου δεν έρχεται όταν παρουσιάζονται τα σχέδια για το μέλλον του, αλλά όταν οι πόρτες του ανοίγουν ξανά για την κοινωνία.
Και στην περίπτωση του «Παλαιού Κρατικού», αυτό ακριβώς θα είναι το ουσιαστικό μέτρο της επιτυχίας.