Δύο Μαρτυρικοί Τόποι, που κουβαλούν βαθιά χαραγμένες τις πληγές της ναζιστικής θηριωδίας, συναντήθηκαν και φέτος μέσα από τη μνήμη και την απαίτηση να μη σβήσει η ιστορική αλήθεια.
Ο δήμαρχος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας Ιωάννης Σταθάς έδωσε το «παρών» στις εκδηλώσεις Μνήμης και Τιμής για την 82η επέτειο του Ολοκαυτώματος του Χορτιάτη, έπειτα από πρόσκληση του δημάρχου Πυλαίας – Χορτιάτη Ιγνάτιου Καϊτεζίδη.
Η παρουσία του δημάρχου ενός τόπου που γνώρισε μία από τις πιο αιματηρές ναζιστικές σφαγές στην Ελλάδα είχε ιδιαίτερο συμβολισμό. Δίστομο και Χορτιάτης μπορεί να απέχουν εκατοντάδες χιλιόμετρα, συνδέονται όμως με ένα βαρύ ιστορικό νήμα: τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν σε βάρος αμάχων κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής.
Ο κ. Σταθάς βρέθηκε στον Χορτιάτη από το βράδυ της 1ης Σεπτεμβρίου, συμμετέχοντας στη μουσική εκδήλωση Μνήμης στο Πέτρινο Γυμνάσιο Χορτιάτη, με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων.
Την επομένη συμμετείχε στις κεντρικές επετειακές εκδηλώσεις και κατέθεσε στεφάνι στο Μνημείο των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, αποτίοντας φόρο τιμής στους 149 κατοίκους που έχασαν τη ζωή τους στις 2 Σεπτεμβρίου 1944.
Η μαύρη σελίδα της 2ας Σεπτεμβρίου 1944
Εκείνη την ημέρα, ο Χορτιάτης έζησε μία από τις πιο φρικτές σελίδες της Κατοχής. Γερμανικές δυνάμεις μαζί με Έλληνες ένοπλους συνεργάτες τους, από το απόσπασμα του Φριτς Σούμπερτ, περικύκλωσαν το χωριό και ακολούθησαν εκτελέσεις, λεηλασίες και πυρπολήσεις.
Συνολικά 149 άνθρωποι δολοφονήθηκαν, ανάμεσά τους 51 παιδιά. Δεκάδες κάτοικοι κάηκαν ζωντανοί στον φούρνο του Γκουραμάνη και στην οικία Νταμπούδη, ενώ σπίτια παραδόθηκαν στις φλόγες.
Ογδόντα δύο χρόνια αργότερα, οι εκδηλώσεις στον Χορτιάτη δεν περιορίζονται στην απόδοση τιμής στους νεκρούς. Λειτουργούν ως υπενθύμιση της ανάγκης διαφύλαξης της ιστορικής μνήμης και μετάδοσής της στις επόμενες γενιές.
Η κοινή φωνή των Μαρτυρικών Τόπων
Σε αυτό ακριβώς το μήνυμα στάθηκε και η παρουσία του Ιωάννη Σταθά. Το Δίστομο, που στις 10 Ιουνίου 1944 πλήρωσε επίσης βαρύ φόρο αίματος στη ναζιστική κατοχή, διατηρεί διαχρονικά ενεργό το αίτημα για μνήμη, ιστορική τεκμηρίωση και δικαίωση των θυμάτων.
Η συμμετοχή του δημάρχου Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας στις εκδηλώσεις του Χορτιάτη υπογράμμισε έτσι τους δεσμούς ανάμεσα στις Μαρτυρικές Πόλεις και τα Χωριά της χώρας, αλλά και την κοινή προσπάθεια ώστε τα εγκλήματα του παρελθόντος να μην ξεχαστούν.
Ο Ιωάννης Σταθάς, απευθυνόμενος στον δήμαρχο Πυλαίας – Χορτιάτη Ιγνάτιο Καϊτεζίδη, συνόψισε το μήνυμά του σε μία φράση:
«Όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσοι διέπραξαν εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας πρέπει να πληρώσουν!»
Ένα μήνυμα που, 82 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη, συνδέει τη μνήμη των νεκρών με τη διαρκή απαίτηση για ιστορική δικαιοσύνη.