Η πολεμική αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εισέρχεται σε ακόμη πιο επικίνδυνη φάση, χωρίς να διαφαίνεται προοπτική αποκλιμάκωσης. Μία εβδομάδα μετά την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών, οι δύο πλευρές συνεχίζουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, εγκαταλείποντας στην πράξη το μνημόνιο κατανόησης που είχε συμφωνηθεί τον Ιούνιο και οδηγώντας τη Μέση Ανατολή σε νέα περίοδο έντονης αστάθειας.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, καθώς και τα ιρανικά λιμάνια στον Περσικό Κόλπο. Η επανεπιβολή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και η απάντηση της Τεχεράνης με το κλείσιμο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στις αγορές ενέργειας.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποίησαν δύο διαδοχικά κύματα αεροπορικών επιδρομών κατά μήκος των ιρανικών ακτών, στοχεύοντας, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές που χρησιμοποιούνται για επιχειρήσεις κατά εμπορικών πλοίων. Παράλληλα, αμερικανικά μαχητικά προχώρησαν στην ακινητοποίηση δεξαμενόπλοιου χωρίς φορτίο, το οποίο φέρεται να επιχείρησε να παραβιάσει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Το πλοίο, υπό σημαία Κουρασάο και με την ονομασία M/T Belma, χαρακτηρίστηκε από τον αμερικανικό στρατό ως «εξουδετερωμένο».
Τις πρώτες πρωινές ώρες, ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι για πρώτη φορά μετά την επανέναρξη των συγκρούσεων ενεργοποιήθηκε το σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας στην Τεχεράνη. Εκρήξεις ακούστηκαν επίσης σε περιοχές του βόρειου και δυτικού Ιράν, ενώ μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επίσημες πληροφορίες για θύματα στην πρωτεύουσα.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιμένει ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό όσο συνεχίζονται οι αμερικανικές επιθέσεις. Η ιρανική ηγεσία υποστηρίζει ότι η απόφαση αποτελεί μέτρο άμυνας απέναντι στη στρατιωτική πίεση που δέχεται η χώρα και διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να υπάρξει άρση των περιορισμών πριν από τον τερματισμό των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, οι ιρανικές δυνάμεις συνεχίζουν να εξαπολύουν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και εγκαταστάσεων σε χώρες της Μέσης Ανατολής, διευρύνοντας το πεδίο της σύγκρουσης και αυξάνοντας τον κίνδυνο γενικευμένης περιφερειακής ανάφλεξης.
Καταρρέει το πλαίσιο συνεννόησης
Η νέα κλιμάκωση ουσιαστικά ακυρώνει το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», το οποίο είχε υπογραφεί στα μέσα Ιουνίου με στόχο να αποτελέσει τη βάση για μόνιμη κατάπαυση του πυρός και πολιτική διευθέτηση της κρίσης.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν μπορεί να συνεχίσει να ισχύει όταν οι δεσμεύσεις της άλλης πλευράς δεν τηρούνται.
«Μια συμφωνία έχει αξία μόνο όταν εφαρμόζονται οι όροι της. Αν το Ιράν δεν αποκομίζει κανένα όφελος, δεν υπάρχει λόγος να συνεχίσουμε να δεσμευόμαστε από αυτήν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι εχθροπραξίες είχαν επαναρχίσει στις 7 Ιουλίου, μετά τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στον Περσικό Κόλπο, τις οποίες η Ουάσιγκτον απέδωσε στην Τεχεράνη. Έκτοτε καταγράφονται οι εκτενέστερες στρατιωτικές επιχειρήσεις μετά την εκεχειρία του Απριλίου.
Σφοδρά πλήγματα σε στρατηγικές περιοχές
Στο στόχαστρο των αμερικανικών επιχειρήσεων βρέθηκαν η Μπουσέρ, όπου λειτουργεί ο μοναδικός ενεργός πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν, καθώς και περιοχές γύρω από την Ιρανσάρ, στα νοτιοανατολικά της χώρας.
Σύμφωνα με τον ιρανικό στρατό, καταγράφηκαν δεκατρία αμερικανικά πυραυλικά πλήγματα, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους επτά στρατιωτικοί.
Αργότερα, νέες εκρήξεις σημειώθηκαν στις πόλεις Μπαντάρ Αμπάς, Ρασκ και Σαμπαχάρ, αλλά και στη νήσο Κεσμ, ενώ στην Αχβάζ χρειάστηκε η εσπευσμένη εκκένωση νοσοκομείου λόγω των βομβαρδισμών στην περιοχή.
Από την άλλη πλευρά, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι οι επιθέσεις περιόρισαν σημαντικά τις δυνατότητες του Ιράν να πραγματοποιεί επιχειρήσεις εναντίον της εμπορικής ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ και ανακοίνωσε ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχιστούν.
Η ανθρώπινη διάσταση του πολέμου
Οι ιρανικές αρχές αναφέρουν ότι περισσότεροι από τριάντα άμαχοι έχουν χάσει τη ζωή τους από την επανέναρξη των συγκρούσεων, ενώ χιλιάδες πολίτες ζουν υπό τον συνεχή φόβο των βομβαρδισμών.
«Τα παιδιά δεν μπορούν να κοιμηθούν από τις εκρήξεις. Ο πόλεμος θα αφήσει βαθιά τραύματα στις ζωές και στην ψυχική μας υγεία», δήλωσε κάτοικος της επαρχίας Σιστάν-Μπαλουτσιστάν.
Παρόμοια είναι η εικόνα και σε άλλες περιοχές της χώρας, όπου οι συνεχείς επιδρομές έχουν επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη δύσκολες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες.
Διπλωματική εξαίρεση μέσα στη σύγκρουση
Μέσα στο πολεμικό σκηνικό καταγράφηκε μία περιορισμένη αλλά αξιοσημείωτη διπλωματική εξέλιξη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι αφέθηκε ελεύθερη Αμερικανοϊρανή πολίτης, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, κρατούνταν παράνομα στο Ιράν από το 2024. Σε ανάρτησή του χαρακτήρισε την εξέλιξη «χειρονομία καλής θέλησης» από την πλευρά της Τεχεράνης.
Ο δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Τζάρεντ Γκένσερ επιβεβαίωσε ότι πρόκειται για τη Ντένα Καράρι, η οποία αντιμετώπιζε κατηγορίες περί κατασκοπείας και συνεργασίας με εχθρικό κράτος, τις οποίες ο ίδιος χαρακτήρισε αβάσιμες.
Η παγκόσμια οικονομία στο επίκεντρο των επιπτώσεων
Η ένταση επηρεάζει ήδη την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο υπό φυσιολογικές συνθήκες διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, λειτουργεί πλέον με εξαιρετικά περιορισμένη κυκλοφορία.
Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης ναυσιπλοΐας Kpler, μόλις δεκατρία εμπορικά πλοία διέσχισαν την περιοχή την Τρίτη, αριθμός αισθητά μειωμένος σε σχέση με τα συνηθισμένα επίπεδα.
Οι τιμές του πετρελαίου, που εκτινάχθηκαν στις αρχές της εβδομάδας, παρουσιάζουν πλέον τάσεις σταθεροποίησης, με το Brent να κινείται κοντά στα 85 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει νέα αναταραχή στις διεθνείς αγορές.
Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη επεκτείνονται και πέραν του Ιράν. Στην αυτόνομη περιφέρεια του Κουρδιστάν στο Ιράκ ενεργοποιήθηκαν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας μετά από υπερπτήσεις drones, ενώ στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν ήχησαν σειρήνες εξαιτίας νέων επιθέσεων.
Με τη διπλωματία να παραμένει σε αδιέξοδο και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να επεκτείνονται τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα, η κρίση ΗΠΑ – Ιράν εξελίσσεται σε μία από τις σοβαρότερες γεωπολιτικές δοκιμασίες των τελευταίων ετών, με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της Μέσης Ανατολής και επηρεάζουν άμεσα τη διεθνή ασφάλεια, την ενεργειακή επάρκεια και την παγκόσμια οικονομία.