Νέα πνοή σε ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς – Υπεγράφη η ένταξη του έργου από τον Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας Φάνη Σπανό
Ένα σημαντικό βήμα για τη διάσωση, την αποκατάσταση και την περαιτέρω ανάδειξη ενός από τα σπουδαιότερα βυζαντινά μνημεία της χώρας πραγματοποιήθηκε με την υπογραφή της απόφασης ένταξης του έργου «Αποκατάσταση της Νοτιοανατολικής Πτέρυγας της Ιεράς Μονής Οσίου Λουκά» από τον Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας Φάνη Σπανό.
Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 2.400.000 ευρώ, εντάσσεται στο Περιφερειακό Πρόγραμμα «Στερεά Ελλάδα 2021-2027» και χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από πόρους του ΕΣΠΑ. Δικαιούχος φορέας είναι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, η οποία αναλαμβάνει την υλοποίηση των εργασιών αποκατάστασης.
Η παρέμβαση αφορά τη νοτιοανατολική πτέρυγα της ιστορικής Μονής, η οποία υπέστη εκτεταμένες ζημιές από τη μεγάλη πυρκαγιά του 2023 και τα πλημμυρικά φαινόμενα που ακολούθησαν, προκαλώντας σοβαρές φθορές σε κτήρια και υποδομές του μοναστηριακού συγκροτήματος.
Στο πλαίσιο του έργου προβλέπεται η αποκατάσταση και ενίσχυση σημαντικών κτηρίων της Μονής, μεταξύ των οποίων το κτήριο Ιωάσαφ, ο ιστορικός Πύργος, το λεγόμενο «κτήριο της ανασκαφής» και το κτήριο της αποθήκης, καθώς και η αναβάθμιση και διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου.
Οι εργασίες περιλαμβάνουν καθαιρέσεις φθαρμένων δομικών στοιχείων, αποκατάσταση και ενίσχυση τοιχοποιιών, ανακατασκευή στεγών, συντήρηση αυθεντικών ιστορικών χαρακτηριστικών, εγκατάσταση σύγχρονων ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών και αποκατάσταση των λιθόστρωτων διαδρομών του μοναστηριακού συγκροτήματος.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη λειτουργική αξιοποίηση των κτηρίων μετά την ολοκλήρωση του έργου. Το κτήριο Ιωάσαφ θα μετατραπεί σε ξενώνα με δυνατότητα φιλοξενίας εκθεσιακών δράσεων, το «κτήριο της ανασκαφής» θα στεγάσει εκθέσεις χειρογράφων και πολύτιμων κειμηλίων, η αποθήκη θα αναδειχθεί σε χώρο παρουσίασης της αγροτικής και παραγωγικής ιστορίας της Μονής, ενώ ο ιστορικός Πύργος θα καταστεί πλήρως επισκέψιμος για το κοινό.
Παράλληλα, προβλέπονται σημαντικές παρεμβάσεις προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία και εμποδιζόμενα άτομα, μέσω της εγκατάστασης ραμπών, αναβατορίων και κατάλληλων υποδομών, ώστε το μνημείο να είναι προσβάσιμο σε όλους τους επισκέπτες.
Μενδώνη: «Απόλυτη προτεραιότητα η προστασία της Μονής»
Τη σημασία του έργου υπογράμμισε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, χαρακτηρίζοντας τη Μονή του Οσίου Λουκά ως ένα από τα κορυφαία βυζαντινά μνημεία της χώρας και της Ευρώπης.
Όπως σημείωσε, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει θέσει σε απόλυτη προτεραιότητα την προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη του μοναστηριακού συγκροτήματος, το οποίο διαθέτει μοναδικής αξίας ψηφιδωτά και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η κ. Μενδώνη αναφέρθηκε επίσης στη στενή συνεργασία με την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023, τονίζοντας ότι η αποκατάσταση της νοτιοανατολικής πτέρυγας και η εξασφάλιση της προσβασιμότητας αποτέλεσαν εξαρχής κοινό στόχο των δύο πλευρών.
Σπανός: «Τηρούμε τη δέσμευσή μας»
Από την πλευρά του, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός τόνισε ότι η χρηματοδότηση των 2,4 εκατομμυρίων ευρώ αποτελεί έμπρακτη υλοποίηση της δέσμευσης που είχε αναληφθεί αμέσως μετά την πυρκαγιά.
«Προχωρούμε στην αποκατάσταση ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής αξίας, που αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητας της Στερεάς Ελλάδας», δήλωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν με απόλυτο σεβασμό στην ιστορικότητα του μνημείου, αλλά και με βάση τις σύγχρονες απαιτήσεις λειτουργικότητας και επισκεψιμότητας.
Ένα μνημείο παγκόσμιας ακτινοβολίας
Η Ιερά Μονή Οσίου Λουκά, που βρίσκεται κοντά στο Στείρι Βοιωτίας, συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα βυζαντινά μοναστηριακά συγκροτήματα της Ελλάδας. Το 1990 εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αναγνωριζόμενη για τη μοναδική αρχιτεκτονική της, τα περίφημα ψηφιδωτά και τη σπουδαία μνημειακή της ζωγραφική.
Το συγκρότημα περιλαμβάνει τον ναό της Παναγίας του 10ου αιώνα, τον ναό του Οσίου Λουκά των αρχών του 11ου αιώνα, καθώς και πλήθος βοηθητικών και μοναστηριακών κτηρίων, όπως τράπεζα, κελιά, ελαιοτριβείο, δεξαμενές και εκτεταμένους αύλειους χώρους.
Ταυτόχρονα, η περιοχή προστατεύεται τόσο ως αρχαιολογικός χώρος όσο και ως τοπίο εξαιρετικού φυσικού κάλλους, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο τη σημασία των παρεμβάσεων που δρομολογούνται.
Με την υλοποίηση του έργου, η Μονή Οσίου Λουκά αναμένεται να αποκτήσει αναβαθμισμένες υποδομές, να ενισχύσει τον πολιτιστικό και θρησκευτικό τουρισμό της Βοιωτίας και να διασφαλίσει τη διατήρηση ενός ανεκτίμητου μνημείου για τις επόμενες γενιές.