Οι νέες παρεμβάσεις για την κυκλοφορία στις πόλεις, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και τα πρώτα θετικά αποτελέσματα
Η οδική ασφάλεια αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα δημόσιας πολιτικής, καθώς πίσω από κάθε στατιστικό στοιχείο βρίσκονται ανθρώπινες ζωές. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σημαντική μεταβολή: τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα και, δυστυχώς, αρκετά από τα θανατηφόρα περιστατικά συμβαίνουν πλέον μέσα στον αστικό ιστό.
Το γεγονός αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι εθνικές και επαρχιακές οδοί της χώρας έχουν βελτιωθεί σημαντικά από τεχνικής άποψης, γεγονός που οδηγεί την Πολιτεία να στρέψει μεγαλύτερη προσοχή στις συνθήκες κυκλοφορίας μέσα στις πόλεις, εκεί όπου καθημερινά συναντώνται οδηγοί, πεζοί, ποδηλάτες και δίκυκλα.
Νέοι κανόνες για μεγαλύτερη ασφάλεια
Το προηγούμενο έτος η Κυβέρνηση προχώρησε σε δύο σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ενίσχυση της οδικής ασφάλειας.
Η πρώτη ήταν ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209), ο οποίος εισάγει αυστηρότερες ποινές, ιδίως για τους οδηγούς που επαναλαμβάνουν επικίνδυνες παραβάσεις. Παράλληλα, θεσπίζεται ως γενικός κανόνας το ανώτατο όριο ταχύτητας των 30 χιλιομέτρων την ώρα εντός των πόλεων, με εξαίρεση οδούς με διαχωριστική νησίδα ή περισσότερες λωρίδες κυκλοφορίας.
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τον νόμο 5256 για την Ψηφιακή Ενίσχυση της Οδικής Ασφάλειας. Με αυτόν θεσπίζεται η χρήση καμερών τεχνητής νοημοσύνης για τη διαπίστωση συγκεκριμένων παραβάσεων, όπως η παραβίαση του «stop», του ερυθρού σηματοδότη, η μη χρήση ζώνης ή κράνους και η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση.
Η διαδικασία επιβολής των προστίμων γίνεται πλέον ψηφιακά. Ο ανθρώπινος παράγοντας περιορίζεται στον αστυνομικό που επιβεβαιώνει την παράβαση, είτε μέσω της εικόνας από την κάμερα είτε κατά τον επιτόπιο έλεγχο. Από εκεί και πέρα, η διαδικασία ολοκληρώνεται ηλεκτρονικά, μέχρι και την πληρωμή του προστίμου.
Τα παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο
Οι αλλαγές αυτές δεν προέκυψαν μόνο από την ανάγκη αντιμετώπισης των τροχαίων δυστυχημάτων, αλλά και από την εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών πόλεων.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ελσίνκι, όπου για έναν ολόκληρο χρόνο, από τον Ιούλιο του 2024 έως τον Ιούλιο του 2025, δεν καταγράφηκε κανένα θανατηφόρο τροχαίο δυστύχημα. Η επιτυχία αυτή δεν οφείλεται μόνο στις υποδομές ή στην κυκλοφοριακή παιδεία, αλλά και στην αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων επιτήρησης της κυκλοφορίας, καθώς και στην καθιέρωση του ορίου ταχύτητας των 30 χλμ./ώρα.
Μελέτες συγκοινωνιολόγων δείχνουν ότι σε αυτή την ταχύτητα οι τραυματισμοί σε ένα τροχαίο είναι πολύ λιγότερο πιθανό να είναι θανατηφόροι ή βαρείς. Για τον λόγο αυτό το συγκεκριμένο όριο προτείνεται πλέον σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις.
Η εφαρμογή του νόμου κάνει τη διαφορά
Σύμφωνα με έκθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Οδικής Ασφάλειας τον Μάρτιο του 2022, η αυστηρή και συστηματική εφαρμογή του νόμου αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την πρόληψη των τροχαίων ατυχημάτων.
Οι οδηγοί πρέπει να έχουν την αίσθηση ότι η παράβαση των κανόνων θα εντοπιστεί και θα τιμωρηθεί. Επιπλέον, η επιβολή της ποινής πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο κοντά χρονικά στη στιγμή της παράβασης, ώστε να έχει πραγματικό αποτρεπτικό χαρακτήρα. Αυτή ακριβώς τη λογική υπηρετεί και η νέα ψηφιακή διαδικασία που θεσπίστηκε.
Τα πρώτα ενθαρρυντικά στοιχεία
Τα πρώτα δεδομένα από την εφαρμογή των μέτρων είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.
Το 2025 καταγράφηκε μείωση των θανατηφόρων τροχαίων ατυχημάτων κατά 21,5%, που αποτελεί τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση που έχει σημειωθεί στη χώρα μας. Παράλληλα, η χρήση κράνους από τους οδηγούς δικύκλων έχει αυξηθεί σημαντικά, ενώ ακόμη και στον χώρο της εστίασης αναφέρεται μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ λόγω των συχνότερων ελέγχων.
Μπορούμε να τα καταφέρουμε
Η οδική ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από τη νομοθεσία ή την τεχνολογία. Εξαρτάται κυρίως από τη συμπεριφορά όλων μας στον δρόμο.
Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Ελλάδα μπορεί να κάνει σημαντικά βήματα προς μια ασφαλέστερη καθημερινότητα. Με συνέπεια στην εφαρμογή των κανόνων, αξιοποίηση της τεχνολογίας και αλλαγή νοοτροπίας, μπορούμε να μειώσουμε τα τροχαία ατυχήματα και να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές.
Αυτός είναι ένας στόχος που αξίζει τη συλλογική προσπάθεια όλων μας.