Μία νέα εμπορική συμφωνία πλαίσιο μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών ανακοινώθηκε χθες, με τις αντιδράσεις να κυμαίνονται από ανακούφιση μέχρι σκεπτικισμό – και όχι άδικα. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες και οι επιχειρηματικοί φορείς αναγνωρίζουν ότι απέφυγαν τον εμπορικό «τυφώνα» ενός πλήρους πολέμου δασμών με τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο διαπιστώνουν πως η «καταιγίδα» που ήρθε κάθε άλλο παρά ευνοϊκή είναι.
Η συμφωνία, που παρουσιάστηκε στη Σκωτία από τον Αμερικανό πρόεδρο και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προβλέπει την επιβολή εισαγωγικών δασμών 15% στα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα – ποσοστό που απέχει πολύ από τις απειλές για 30% αλλά επίσης και από τον ευρωπαϊκό στόχο του 0%.
Πολιτικές αντιδράσεις: Ανακούφιση με επιφυλάξεις
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βεβέρ έδωσε το στίγμα: «Είναι στιγμή για ανακούφιση, όχι για πανηγυρισμούς». Σε παρόμοιο τόνο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε τη συμφωνία «ασπίδα απέναντι σε έναν εμπορικό πόλεμο» που θα έπληττε τη βιομηχανία της χώρας του.
Από την άλλη, το Παρίσι εμφανίστηκε ιδιαιτέρως επικριτικό. Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας Φρανσουά Μπαϊρού μίλησε για «σκοτεινή μέρα», ενώ ο υπουργός Εξωτερικού Εμπορίου Λοράν Σεν-Μαρτέν επεσήμανε ότι το θέμα «δεν έχει λήξει». «Αν η συμφωνία αυτή είναι ο επίλογος, τότε είμαστε χαμένοι», είπε χαρακτηριστικά, καλώντας σε ενίσχυση των διαπραγματεύσεων για βελτιώσεις.
Η Ισπανία τήρησε πιο ουδέτερη στάση, με τον Πέδρο Σάντσεθ να στηρίζει «χωρίς ενθουσιασμό» τη συμφωνία, αναγνωρίζοντας την προσπάθεια της Κομισιόν.
Οικονομικές υποχρεώσεις και ερωτήματα
Η ΕΕ, για να εξασφαλίσει σταθερότητα, δεσμεύτηκε σε τεράστιες ενεργειακές αγορές από τις ΗΠΑ ύψους 750 δισ. δολαρίων, στοχεύοντας στην απεξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια, αλλά και σε επενδύσεις 600 δισ. δολαρίων σε αμερικανικά έργα. Ωστόσο, οι δεσμεύσεις αυτές εγείρουν σοβαρά ερωτήματα: πώς θα υλοποιηθούν, όταν η αμερικανική ενεργειακή παραγωγή δεν επαρκεί ακόμη και με τους πιο αισιόδοξους στόχους τετραετίας;
Αντίδραση των επιχειρήσεων: Πικρή σωτηρία
Η ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα εμφανίζεται διχασμένη. Ο Wolfgang Große Entrup, επικεφαλής του γερμανικού Συνδέσμου Χημικής Βιομηχανίας (VCI), ήταν χαρακτηριστικός:
«Όσοι περιμένουν τυφώνα, είναι ευγνώμονες με την καταιγίδα», δήλωσε.
Αν και χαιρέτισε την αποτροπή της κλιμάκωσης, προειδοποίησε ότι η συμφωνία αποδυναμώνει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εξαγωγών, ενώ οι Αμερικανοί καταναλωτές θα επωμιστούν το κόστος των δασμών.
Η μεγάλη εικόνα
Η συμφωνία επιτυγχάνει το ελάχιστο: αποτροπή ενός ολομέτωπου εμπορικού πολέμου. Ωστόσο, έχει σαφώς άνισους όρους, με την ΕΕ να αναλαμβάνει μεγάλες δεσμεύσεις χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα στον τομέα των υπηρεσιών και των ψηφιακών εξαγωγών, όπως τονίζουν Παρίσι και Βρυξέλλες.
Το μέλλον των ευρω-ατλαντικών εμπορικών σχέσεων θα εξαρτηθεί από τις τεχνικές διαπραγματεύσεις που έρχονται. Όπως λένε και στις Βρυξέλλες, η συμφωνία αυτή «δεν είναι το τέλος, αλλά η αρχή ενός πολύ δύσκολου δρόμου».