Σήμερα, αποτίνουμε φόρο τιμής στα θύματα των τραγικών γεγονότων που διαδραματίστηκαν στα Σέρβια Κοζάνης τον Μάρτιο του 1943, όταν οι δυνάμεις Κατοχής προκάλεσαν την απόλυτη καταστροφή, αφήνοντας πίσω τους ερείπια και ανθρώπινο πόνο.
Στις 5 Μαρτίου 1943, τα ιταλικά στρατεύματα εισήλθαν στην περιοχή, αφού πρώτα κατέστειλαν κάθε αντίσταση. Οι κάτοικοι των Σερβίων, κατανοώντας τον κίνδυνο, εγκατέλειψαν μαζικά την πόλη τους και αναζήτησαν καταφύγιο στα γύρω χωριά, στις χαράδρες και στα δάση, προσπαθώντας να σωθούν από τη μανία των κατακτητών. Ωστόσο, η τραγωδία είχε μόλις ξεκινήσει. Την επόμενη ημέρα, στις 6 Μαρτίου, οι Ιταλοί ξεκίνησαν τις σφαγές. Οι μυλωνάδες Κώστας Παρασκευάς και Λουκάς Ζυγούρης ήταν από τα πρώτα θύματα, εκτελεσμένοι εν ψυχρώ στη θέση «Βρύσσες». Το ίδιο πρωί, τα στρατεύματα Κατοχής εισήλθαν στα Σέρβια και ξεκίνησαν την πυρπόληση των πρώτων σπιτιών χωρίς καμία αιτία, σκορπώντας τον τρόμο και την καταστροφή. Οι Ιταλοί κατευθύνθηκαν προς την Κοζάνη, αλλά συνάντησαν κατεστραμμένη τη γέφυρα που οδηγούσε στην πόλη. Μέχρι να την αποκαταστήσουν, επέστρεφαν καθημερινά στα Σέρβια, λεηλατώντας, αρπάζοντας περιουσίες και καταστρέφοντας ολοκληρωτικά την πόλη. Η καταστροφή ολοκληρώθηκε όταν σχεδόν όλα τα σπίτια κάηκαν, και 50 άνθρωποι βρήκαν τραγικό θάνατο στις φλόγες. Το μόνο κτίσμα που παρέμεινε όρθιο ήταν το καμπαναριό του ναού της Αγίας Κυριακής. Όμως, η τραγωδία δεν τελείωσε εκεί. Μετά την αποχώρηση των Ιταλών, οι Γερμανοί ανέλαβαν να ολοκληρώσουν το έγκλημα. Τα χωριά Λάβα, Μεταξάς, Τριγωνικό, Πολύραχο, Παλιογράτσανο, Μοσχοχώρι, Καστανιά, Λιβαδερό και Καταφύγι υπέστησαν την ίδια μοίρα: κάηκαν και καταστράφηκαν ολοσχερώς.
Η θηριωδία που υπέστησαν τα Σέρβια και τα γύρω χωριά είναι μια ακόμα απόδειξη της καταστροφικής δύναμης του φασισμού και του ναζισμού. Όπως το Δίστομο, τα Καλάβρυτα και τόσοι άλλοι μαρτυρικοί τόποι, έτσι και τα Σέρβια αποτελούν αιώνιο σύμβολο της αντίστασης του ελληνικού λαού.
Σήμερα, η μνήμη των θυμάτων μάς επιβάλλει να συνεχίσουμε τον αγώνα για δικαιοσύνη.
Ως απόγονος Θυμάτων, ως Δήμαρχος Διστόμου-Αράχωβας-Αντίκυρας, ως Αντιπρόεδρος του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της περιόδου 1940-1945, αλλά και ως μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης Πολεμικών Οφειλών, θα ήθελα να απευθύνω ένα μήνυμα στον Δήμαρχο Σερβίων, κ. Χρήστο Ελευθερίου:
“Όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσοι διέπραξαν εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας πρέπει να πληρώσουν”.
Με τιμή
Ο Δήμαρχος
Διστόμου Αράχωβας Αντίκυρας
Ιωάννης Σταθάς