Μισός αιώνας από τη Μεταπολίτευση – Μια επέτειος μνήμης και περισυλλογής
Η 24η Ιουλίου 1974 αποτελεί μία από τις πιο καθοριστικές ημερομηνίες στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Είναι η ημέρα που σηματοδότησε την πτώση της επταετούς στρατιωτικής δικτατορίας και την επίσημη επιστροφή της δημοκρατίας στη χώρα, μετά από χρόνια σκοτεινής πολιτικής καταπίεσης, διώξεων και διεθνούς απομόνωσης.
Η κατάρρευση του καθεστώτος των συνταγματαρχών ήρθε σε μια περίοδο δραματικής κρίσης. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, που ακολούθησε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 κατά του Μακαρίου, αποκάλυψε την πλήρη ανεπάρκεια και τους κινδύνους του καθεστώτος της χούντας. Ο Φαίδων Γκιζίκης, πρόεδρος που είχε διοριστεί από τη χούντα, συγκάλεσε στις 23 Ιουλίου έκτακτη σύσκεψη πολιτικών αρχηγών, όπου ελήφθη η ιστορική απόφαση: η διακυβέρνηση της χώρας επιστρέφει στους πολιτικούς.
Η επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Παρίσι στις 24 Ιουλίου ήταν η επίσημη αρχή της λεγόμενης «Μεταπολίτευσης». Το αεροδρόμιο Ελληνικού κατακλύστηκε από χιλιάδες πολίτες που ξενύχτησαν για να υποδεχτούν τον άνθρωπο που θα ηγείτο της μετάβασης στη δημοκρατία. Η εικόνα του Καραμανλή να βγαίνει από το αεροπλάνο μέσα στη νύχτα, συγκινημένος αλλά αποφασιστικός, έμεινε ανεξίτηλη στην εθνική μνήμη.
Η κυβέρνηση εθνικής ενότητας που σχηματίστηκε υπό την ηγεσία του Καραμανλή, προχώρησε με ταχύτατους ρυθμούς σε κρίσιμες δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις:
- Κατάργηση των νομοθετημάτων της δικτατορίας
- Απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων
- Νομιμοποίηση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ)
- Προκήρυξη ελεύθερων εκλογών για το φθινόπωρο του 1974
- Κατάρτιση νέου δημοκρατικού Συντάγματος, που τέθηκε σε ισχύ το 1975
Η 24η Ιουλίου καθιερώθηκε από τότε ως επίσημη Ημέρα Αποκατάστασης της Δημοκρατίας, μία ημερομηνία που τιμάται κάθε χρόνο, όχι απλώς ως ιστορική ανάμνηση, αλλά ως διαρκής υπενθύμιση ότι η δημοκρατία κατακτάται με αγώνες και απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση.
51 Χρόνια Μετά: Η Παρακαταθήκη της Μεταπολίτευσης
Σήμερα, 51 χρόνια μετά από εκείνο το κρίσιμο καλοκαίρι, η Ελλάδα παραμένει μια ώριμη δημοκρατία, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θεματοφύλακας των πολιτικών ελευθεριών. Παρά τις δυσκολίες και τις κρίσεις που ακολούθησαν – από την οικονομική ύφεση έως τις σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις – η μεταπολιτευτική περίοδος έθεσε τις βάσεις για τη σταθερότητα και τη θεσμική λειτουργία του πολιτεύματος.
Η επέτειος της 24ης Ιουλίου δεν είναι απλώς μια αφορμή για εορτασμούς. Είναι, κυρίως, μια ευκαιρία για περισυλλογή, για στοχασμό πάνω στην αξία της δημοκρατίας, την ευθύνη της πολιτείας αλλά και των πολιτών να τη διαφυλάττουν. Είναι το σημείο μηδέν ενός νέου ξεκινήματος, τότε και τώρα.