Η ομοσπονδιακή Γερουσία των ΗΠΑ, με πλειοψηφία των Ρεπουμπλικάνων, απέρριψε την Παρασκευή πρόταση που θα περιόριζε την εξουσία του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να διατάσσει νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν χωρίς έγκριση από το Κογκρέσο. Η ψηφοφορία ολοκληρώθηκε με 53 ψήφους κατά και 47 υπέρ, απορρίπτοντας το σχετικό ψήφισμα για τις πολεμικές εξουσίες.
Το νομοσχέδιο, με βασικό εισηγητή τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Τιμ Κέιν, στόχευε να υπενθυμίσει τον συνταγματικό ρόλο του Κογκρέσου στην κήρυξη πολέμου, ζητώντας την ρητή έγκρισή του για κάθε νέα στρατιωτική ενέργεια κατά του Ιράν. Παρά τη γενική κομματική πειθαρχία, καταγράφηκαν μεμονωμένες διαφοροποιήσεις: ο Δημοκρατικός Τζον Φέτερμαν ψήφισε κατά, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι Ραντ Πολ και άλλοι στήριξαν το ψήφισμα.
Εκτός ελέγχου ή δικαίωμα αυτοάμυνας;
Η απόρριψη του ψηφίσματος έρχεται λίγες μόνο ώρες μετά από νέες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, στις οποίες άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων βομβαρδισμών στο Ιράν, σε περίπτωση που η Τεχεράνη επανεκκινήσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε υψηλά επίπεδα. Ο Αμερικανός πρόεδρος αντέδρασε σε δηλώσεις του Ιρανού ανώτατου ηγέτη αγιατολά Αλί Χαμενεΐ, μετά τον πρόσφατο 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ και τις αμερικανικές επιδρομές σε τρεις κρίσιμες ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης ότι οι εγκαταστάσεις καταστράφηκαν, μέλη του Κογκρέσου εκφράζουν σκεπτικισμό. Δημοκρατικοί αξιωματούχοι δηλώνουν πως δεν έχουν πειστεί για την αποτελεσματικότητα των πληγμάτων, ενώ τονίζουν πως απαιτείται θεσμικός έλεγχος για την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης.
Συνταγματικές ευθύνες και πολιτικές εντάσεις
«Το Σύνταγμα δίνει την εξουσία για την κήρυξη πολέμου στο Κογκρέσο – όχι στον πρόεδρο», δήλωσε ο Τιμ Κέιν, επιμένοντας ότι οποιαδήποτε νέα στρατιωτική ενέργεια θα πρέπει να εγκρίνεται ρητά από το νομοθετικό σώμα. Ο ίδιος είχε καταθέσει παρόμοιο ψήφισμα το 2020, το οποίο είχε εγκριθεί τότε από τη Γερουσία και τη Βουλή, αλλά δεν συγκέντρωσε τις απαιτούμενες ψήφους για την υπέρβαση του προεδρικού βέτο.
Από την πλευρά τους, οι Ρεπουμπλικάνοι που αντιτάχθηκαν, υποστήριξαν ότι το συγκεκριμένο μέτρο θα παρεμπόδιζε την ικανότητα οποιουδήποτε προέδρου να αντιδράσει άμεσα σε απειλές. Ο Μπιλ Χάγκερτι, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής και πρώην πρεσβευτής στην Ιαπωνία, τόνισε ότι «δεν πρέπει να φορέσουμε αλυσίδα στα πόδια του προέδρου μας εν μέσω κρίσης».
Πολιτικό αδιέξοδο και στρατηγικά ερωτήματα
Η απόρριψη της πρότασης Κέιν υπογραμμίζει το συνεχιζόμενο πολιτικό αδιέξοδο γύρω από τις στρατιωτικές εξουσίες του εκάστοτε προέδρου. Ειδικά σε περιόδους διεθνούς έντασης, όπως η παρούσα φάση με το Ιράν, το ερώτημα παραμένει: Ποιος πραγματικά αποφασίζει για τον πόλεμο και την ειρήνη στις Ηνωμένες Πολιτείες;
Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Ρεπουμπλικανός Μάικ Τζόνσον, δήλωσε ότι «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή» για τέτοιου είδους νομοθετικές παρεμβάσεις, ενώ επιβεβαίωσε την εμπιστοσύνη του στον Ντόναλντ Τραμπ.
Καθώς η ένταση με την Τεχεράνη κλιμακώνεται και οι εσωτερικές πολιτικές συγκρούσεις στις ΗΠΑ βαθαίνουν, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις στην Ουάσιγκτον – τόσο σε επίπεδο πολιτικής, όσο και σε επίπεδο στρατηγικής σταθερότητας.